Ένα προϊόν μπορεί να έχει παραχθεί σωστά. Δηλαδή, να έχει περάσει όλους τους προβλεπόμενους ελέγχους, να έχει τη σωστή παρτίδα, τη σωστή ημερομηνία, την εγκεκριμένη επισήμανση και να έχει αποδεσμευτεί από την μονάδα παραγωγής του χωρίς καμία απόκλιση από τα προβλεπόμενα στάνταρ.
Τι συμβαίνει όμως από τη στιγμή που φεύγει από το εργοστάσιο;
Και όμως. Τον Σεπτέμβριο του 2026 οι αρχές της Maharashtra στην Ινδία αποκάλυψαν στο Navi Mumbai εγκατάσταση στην οποία αλλοιώνονταν ημερομηνίες παραγωγής και λήξης, καθώς και διατροφικές πληροφορίες, σε επώνυμα τρόφιμα μεγάλων διεθνών εταιρειών.
Σύμφωνα με τις αρχές, στο «τόπο του εγκλήματος» βρέθηκαν χημικά για την αφαίρεση των αρχικών σημάνσεων και εξοπλισμός για την εκτύπωση νέων στοιχείων πάνω στις συσκευασίες.
Η υπόθεση δεν αφορούσε κάποια τοπικά προϊόντα, αλλά τα προϊόντα εταιρειών όπως PepsiCo, Nestlé, Coca-Cola και Unilever, χωρίς οι ίδιες οι εταιρείες να κατηγορούνται για συμμετοχή στην πρακτική. Η εγκατάσταση φέρεται να εξυπηρετούσε 19 εξαγωγείς!
“Το περιστατικό της Ινδίας έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί αφορά αυθεντικά επώνυμα προϊόντα των οποίων, μετά την παραγωγή, αλλοιωνόταν η ταυτότητα που έβλεπε ο επόμενος κρίκος της αλυσίδας ή ο τελικός καταναλωτής”
Από την εμπειρία μου ως Διευθυντής Παραγωγής και ως υγειονομικά υπεύθυνος επιχείρησης τροφίμων, γνωρίζω πόσο μεγάλο μέρος της καθημερινής ευθύνης επικεντρώνεται και σωστά μέσα στην παραγωγική μονάδα. Στις πρώτες ύλες, στους προμηθευτές, πιστοποιητικά, στην υγιεινή, στην ασφάλεια τροφίμων, στις θερμοκρασίες, στις διαδικασίες, στις παρτίδες, στην επισήμανση, στην αποθήκευση και στην τελική αποδέσμευση του προϊόντος.
Υπάρχει όμως ένα κρίσιμο ερώτημα που πολλές φορές δεν εξετάζουμε με την ίδια έμφαση. Τι συμβαίνει όταν το προϊόν φύγει από το εργοστάσιο;
Για τον παραγωγό, η παραγωγική διαδικασία ολοκληρώνεται με την αποδέσμευση και την παράδοση της παρτίδας. Για το ίδιο το προϊόν όμως, η διαδρομή μόλις αρχίζει.
Η διεθνής διάσταση της υπόθεσης έγινε εμφανής όταν η Canadian Food Inspection Agency, η CFIA, ανακοίνωσε ότι εξετάζει εάν η παράνομη επανασήμανση θα μπορούσε να δημιουργήσει κίνδυνο για εισαγωγές στον Καναδά.
Εκείνη τη στιγμή δεν υπήρχαν στοιχεία ότι προϊόντα της συγκεκριμένης υπόθεσης είχαν πράγματι εισέλθει στη χώρα. Ωστόσο, μεταξύ των ευρημάτων υπήρχε συσκευασία επώνυμου προϊόντος snack με διατροφική επισήμανση στα αγγλικά και στα γαλλικά, χαρακτηριστικό συμβατό με την καναδική αγορά.
Ένα στοιχείο που πρέπει να μας προβληματίσει.
Μια μη εξουσιοδοτημένη επέμβαση σε μια αποθήκη στην Ινδία ήταν αρκετή για να ενεργοποιήσει αξιολόγηση κινδύνου από αρμόδια αρχή στην άλλη πλευρά του κόσμου.
“Η ετικέτα, λοιπόν, δεν είναι απλώς ένα μέρος της συσκευασίας. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Κανονισμός 1169/2011 προβλέπει υποχρεωτικές πληροφορίες όπως η ονομασία του τροφίμου, τα συστατικά, τα αλλεργιογόνα, η καθαρή ποσότητα, η ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας ή η τελική ημερομηνία ανάλωσης, οι συνθήκες συντήρησης και η διατροφική δήλωση όπου απαιτείται”
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ένδειξη «ανάλωση έως». Για τα μικροβιολογικά ιδιαίτερα ευαλλοίωτα τρόφιμα, μετά την ημερομηνία αυτή το προϊόν θεωρείται μη ασφαλές σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Συνεπώς, η αλλοίωση μιας ημερομηνίας μπορεί, ανάλογα με το τρόφιμο, να ξεπεράσει κατά πολύ μια απλή παρατυπία στην επισήμανση.
Και εδώ φτάνουμε στην ουσία των πραγμάτων
Η κλασική ιχνηλασιμότητα μας επιτρέπει να γνωρίζουμε από πού ήρθε μια πρώτη ύλη, σε ποια παρτίδα χρησιμοποιήθηκε και σε ποιον πελάτη παραδόθηκε το τελικό προϊόν. Είναι θεμελιώδης και παραμένει απαραίτητη.
Αρκεί όμως αυτό σήμερα; Τι γίνεται όταν το προϊόν περνά από διανομείς, χονδρεμπόρους, traders, ή εξαγωγείς; Μπορεί η επιχείρηση να γνωρίζει αν η ετικέτα που βρίσκεται σήμερα στο ράφι είναι εκείνη που ενέκρινε και εκτύπωσε; Αν η ημερομηνία είναι εκείνη που έθεσε το εργοστάσιο; Αν η παρτίδα εξακολουθεί να αντιστοιχεί στα πραγματικά αρχεία παραγωγής;
Το βασικό ερώτημα αλλάζει.
Δεν είναι: «Μπορώ να αποδείξω πώς παρήχθη αυτό το προϊόν;»
Είναι: «Μπορώ να επιβεβαιώσω ότι το προϊόν που βρίσκεται σήμερα στην αγορά είναι το ίδιο προϊόν που έφυγε από το εργοστάσιό μου, με την ίδια παρτίδα, την ίδια διάρκεια ζωής και την ίδια εγκεκριμένη επισήμανση;» Εδώ αρχίζει η συζήτηση για κάτι ευρύτερο από το κλασικό traceability: την ακεραιότητα του προϊόντος, product integrity.
“Σε απόμενα άρθρα θα εξετάσουμε πού τελειώνει η κλασική ιχνηλασιμότητα και πού αρχίζει η ανάγκη μιας επιχείρησης να παρακολουθεί καλύτερα την ακεραιότητα του προϊόντος της στην αγορά”
Καθώς επίσης ποια εργαλεία και ποιες διαδικασίες μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι επιχειρήσεις τροφίμων για να προστατεύσουν τελικά το ίδιο το brand τους.
Εάν έχετε κάποιες απορίες ή θέλετε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την παραγωγή τροφίμων; Επικοινωνήστε στο email: euripides.tzinopoulos@gmail.com
